Citaten van Rutger Bregman

Uit 'De meeste mensen deugen'

Als we geloven dat de meeste mensen niet deugen, gaan we elkaar zo behandelen. Dan halen we het slechtste in elkaar naar boven.

Mensen zijn geen engelen. We hebben een goed been en een slecht been, de vraag is welk been we trainen.

Een grootvader zei eens tegen zijn kleinzoon: 'Er speelt zich een gevecht in mij af, een strijd tussen twee wolven. De ene is slecht, boos, hebzuchtig, jaloers, arrogant en laf. De andere is goed - hij is rustig, liefdevol, bescheiden, gul, eerlijk en betrouwbaar. Deze wolven vechten ook in jou en in ieder ander persoon.'
De jongen dacht even na en zei toen: 'Welke wolf zal winnen?'
De oude man glimlachte.
'De wolf die jij voedt.'

We leven in de rijkste, veiligste en gezondste tijd ooit. Waarom we dit niet weten? Simpel: omdat het nieuws over uitzonderingen gaat.

De eerste man die een stuk land omheinde en zei 'dit is van mij', en mensen vond die naïef genoeg waren om hem te geloven, deze man was de stichter van de burgermaatschappij. Van hoeveel misdaden, oorlogen en moorden, hoeveel ellende en ongeluk had de mensheid bespaard kunnen blijven als iemand toen was opgestaan en had gezegd: 'Pas op en luister niet naar deze bedrieger; je dagen zijn geteld als je vergeet dat alle vruchten der aarde van ons allen zijn en de aarde van niemand.'

Blozen
- Blozen is een typische sociale vaardigheid. Mensen die blozen laten merken dat ze geven om wat anderen van hen denken.
- Onze emoties lekken aan alle kanten uit ons lijf.
- Machtige mensen gedragen zich alsof ze hersenletsel hebben opgelopen. Letterlijk. Ze zijn impulsiever, egoïstischer, roekelozer, arroganter, narcistischer en grover dan gemiddeld. En ze blozen niet! Macht blijkt te werken als een soort verdoving die je afsluit voor anderen.

Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam bleek dat de werking van het hormoon oxytocine zich vaak beperkt tot de eigen groep. Terwijl het de liefde voor onze vrienden vergroot, kan het onze afkeer van vreemden juist versterken. Oxytocine is niet het hormoon van de universele broederschap, maar van 'eigen volk eerst'.

'Het gemiddelde en gezonde individu', schreef Marshall, 'heeft zo'n innerlijke en meestal onbewuste weerstand tegen het vermoorden van een medemens dat hij niet uit vrije wil een leven zal nemen.'

Het moet steeds een grote schok geweest zijn voor 'zogenaamd' barbaarse volkeren om in aanraking te komen met 'beschaafde' kolonisten.

Als we het fenomeen 'oorlog' willen begrijpen, moeten we dan ook kijken naar de machthebbers.

Met de eerste nederzettingen en de uitvinding van het privébezit begon een nieuw tijdperk in de geschiedenis van de mens. De 1 procent ging de 99 procent onderdrukken.

Als je hard genoeg aan mensen trekt, als je hen bewerkt en boetseert, verleidt en manipuleert, dan zijn velen van ons tot het kwaad in staat. En belangrijk: het kwaad moet zich steevast vermommen als het goede.

De daders van de Holocaust geloofden dat ze aan de goede kant van de geschiedenis stonden.

Als er sprake is van een levensgevaarlijke situatie (iemand verdrinkt of wordt aangevallen) en als de omstanders met elkaar kunnen communiceren (en dus niet in een afgesloten hok zitten), is er juist sprake van een omgekeerd omstanderseffect. 'Een groter aantal omstanders', schrijven de onderzoekers, 'leidt zelfs tot meer in plaats van minder hulp.'

De meeste mensen bleken elkaar juist te willen helpen. En als er één groep was die het liet afweten, dan waren het de machthebbers.

Maar uiteindelijk wordt de kracht van een leger vooral bepaald door de vriendschappelijke banden tussen de soldaten. Kameraadschap is hét wapen waarmee je oorlogen wint.

Als er één eigenschap is die je volgens wetenschappers bij veel aanslagplegers ziet opduiken, is het hoe gevoelig ze zijn. Ze snakken naar erkenning. 'Terroristen moorden niet voor een ideologie', merkt een Amerikaans antropoloog op. 'Ze moorden voor elkaar.'

Terwijl ik het boek van Bloom las, begon ik te beseffen waar empathie op lijkt. Het nieuws. Het nieuws is ook een schijnwerper. Waar empathie je misleidt door in te zoomen op de enkeling, zo begoochelt het nieuws je door vooral te focussen op de uitzondering.

Taloze soldaten hadden niet alleen een ander gedood, er was ook iets in henzelf gestorven.

Wie macht wil, schreef Niccolò Machiavelli, moet haar grijpen. Je moet schaamteloos zijn.

Machtige mensen gedragen zich alsof ze hersenletsel hebben opgelopen. Letterlijk. Ze zijn impulsiever, egoïstischer, roekelozer, arroganter, narcistischer en grover dan gemiddeld. En ze blozen niet! Macht blijkt te werken als een soort verdoving die je afsluit voor anderen.

Machthebbers geloven vaker dat de meeste mensen lui en onbetrouwbaar zijn.

Uit onderzoek blijkt dat mensen die zich machteloos voelen veel onzekerder zijn.

Macht corrumpeert.

Heersers hadden dan ook iemand nodig om de massa's in de gaten te houden. Iemand die alles hoorde en zag. Een Alziend Oog. God.

We hebben altijd ingenieuze mythes bedacht en aan elkaar doorverteld, mythes die samenwerking tussen talloze mensen mogelijk maakten.

Macht kan ervoor zorgen dat machthebbers hun vriendelijkheid en bescheidenheid verliezen.

Rampen brengen juist het beste in ons naar boven.

De tragiek van oorlog is dat de mens zich laat inspireren door het beste in de menselijke natuur - loyaliteit, kameraadschap, trouw - om vervolgens ten strijde te trekken.

In de naam van kameraadschap en opgehitst door cynische machthebbers doen mensen elkaar de ergste dingen aan.

Het ergste geweld komt niet van dichtbij, maar van ver weg. (eerder door een vliegtuigbom dan uit een geweer)

We vinden het moeilijk om nee te zeggen tegen de leiders van onze groep, ook als ze ons naar de verkeerde kant van de geschiedenis leiden.

Het verlangen naar geld kon doen wat duizend dominees nooit zou lukken.

Als we zo dicht mogelijk bij de waarheid willen komen, moeten we zekerheid juist uit de weg gaan.

Ratten waarvan studenten denken dat ze slimmer en sneller zijn, presteren ook echt beter.

Als je betaalt per operatie, krijg je meer operaties.

Wat je aanneemt, is wat je oproept.

Bestuurders zoeken vooral elkaar op. Die hebben van alles geregeld in opleidingen en congressen waar ze elkaar bevestigen dat ze het goed doen.

Terwijl het werk gewoon doorgaat zonder al dat management, en nog beter ook.

Het is makkelijk om iets moeilijker te maken, maar het is moeilijk om iets makkelijker te maken.

De wereld is vaak meer gebaat bij continuïteit dan bij continue veranderingen.

We hebben ziekenhuizen met commerciële afdelingen en verkoopteams. En aan de andere kant zitten de verzekeraars met inkoopteams. Op beide plekken zitten mensen zonder achtergrond in de zorg. De een koopt in, de ander verkoopt - en beide weten ze niet waar het over gaat.

Als je werknemers behandelt alsof ze verantwoordelijk en betrouwbaar zijn, dan zijn ze dat ook.

ADHD is misschien wel het beste voorbeeld - ik hoorde een psychiater eens verzuchten dat het de enige seizoensgebonden stoornis is: in de zomervakantie lijkt het even geen probleem, maar als de scholen beginnen moeten heel wat jongetjes weer aan de Ritalin.

Lastige kinderen worden niet meer geslagen, maar gedrogeerd.

De school is het reclamebureau dat je wil doen geloven dat je de maatschappij nodig hebt zoals ze is.

Je ziet de lucht ook niet als iemands bezit, net zo min als het strand waarop je luiert en de sprookjes die je vertelt. Pas als iemand die lucht verhuurt, dat strand voor zichzelf opeist of de rechten op dat sprookje claimt, gaat het opvallen: wacht even, denk je dan, dit is toch van ons allemaal?

De bewakers van alle Noorse gevangenissen, van wie 40 procent vrouw, hebben een tweejarige opleiding gehad. Daarin hebben ze geleerd dat het beter is om vrienden te worden met de gevangenen dan om hen te betuttelen en te vernederen.

Behandel ze als mensen en ze zullen zich gedragen als mensen.

In de VS zit 60 procent van de gevangenen na twee jaar weer achter slot en grendel, in Noorwegen 20 procent.

Contact leidt tot meer vertrouwen, meer saamhorigheid en meer hulp over en weer. Contact is bovendien besmettelijk.

Zelfs in oorlogstijd is er een berg van vrede, die ieder moment kan bovendrijven.

Je kunt maar beter incalculeren dat je af en wordt opgelicht. Dat is een kleine prijs voor een heel leven waarin je anderen met vertrouwen tegemoet mag treden. Als je nog nooit bent opgelicht, moet je eens nadenken of je wel met genoeg vertrouwen in het leven staat.

Wie vergeeft, hoeft minder energie te verspillen aan haat en nijd. Die kan gaan leven. Die bevrijdt zichzelf.

Vriendelijkheid is net zo besmettelijk als de pest.

Pagina gemaakt 2 mei 2020