Woord van God?

Vrijzinnigheid leidt niet per se tot ethisch verval en de 'zuivere leer' garandeert geen ethisch verantwoord handelen, zo lees ik in 'Trouw'. Dat is mooi, maar mijns inziens voorzichtig uitgedrukt. Op beide wegen is het toch de mens zelf die de keuzes maakt en de verantwoordelijkheid daarvoor draagt? Daarbij lijkt mij dat de vrijzinnige meer gericht is op de eigen ruimte en van daaruit probeert verantwoordelijkheid te nemen, terwijl de 'rechte in de leer' zal menen dat we een externe toetssteen hebben in wat hij (zij) zal noemen het Woord van God.

Ik zie mezelf niet als een rechte in de leer. Het zou mooi zijn als ik van binnen uit zou kunnen geloven dat we een Woord van God hebben, een bindende richtlijn voor alle ethisch handelen. Ik kan dat niet (meer). De bijbel is voor mij het meest gewelddadige boek dat ik ken, maar wel een boek waarin de menselijke auteurs en velen na hen gemeend hebben Gods stem te horen voor alle tijden en voor iedereen. Zo leidde die vermeende stem tot de meest vreselijke massaslachtingen in Gods naam. In die God geloof ik dus niet (meer). Ik heb moeten leren leven met het weten dat ik geen Woord van God meer heb om houvast aan te vinden of om van daaruit richting te kunnen bepalen. Ik geloof dat dat me veel meer eigen verantwoordelijkheid geeft en het belet me me te verschuilen achter de mening van een ander en van de meerderheid. Het dwingt me me te bepalen tot wat ikzelf aan God ervaren kan. En voor mijn keuzes ben ík verantwoordelijk en ík alleen!

Vaak denk ik dat het makkelijker is om de zuivere leer aan te hangen. Voor mij was in de tijd waarin ik zo geloofde alles duidelijk; het gaf me structuur en richting. Geloven zonder dat houvast heeft me teruggeworpen op mezelf en dat vind ik moeilijker. Het zekere weten van de zuivere leer bezweert angst. Ik kan me voorstellen dat het loslaten van (bijna) alle zekerheden angsten wakker kan roepen die voor sommigen niet te dragen zijn. Daarom is de rechte leer volgens mij goed als het loslaten van zekerheden te veel angst teweeg zou brengen. Het kan niet de bedoeling zijn mensen hun broodnodige houvast te laten verliezen.

Laten we ten minste hopen (en bidden?) en laten we er in elk geval aan werken dat het 'Woord van God' eens op zal houden te leiden tot geweld en alle leed van dien. Laten we geduld hebben met allen die veel vastigheid nodig hebben, zelfs als zij geen geduld met ons hebben.

Gert Hardeman

Pagina laatst bijgewerkt 9 maart 1999.