Naar School in Haïti

Interview met Marijke Zaalberg, of 'Een groot cadeau'

Naar School in Haïti, Marijke Zaalberg, foto 9 februari 2010

datum: 9 februari 2010
interviewer: Gert Hardeman

Opnieuw maakt Marijke zich op voor vertrek naar Haïti als ik haar tref in haar eenvoudige Nederlandse zomerhuisje aan de rand van weiland en bos, het rustpunt in haar bedrijvige leven.

Marijke, ons vorige gesprek was elf jaar geleden. Toen heb je over je voorgeschiedenis verteld. Sindsdien ben je getrouwd en woont je man gewoon in Nederland. Wat wil je over dit nieuwe hoofdstuk privégeschiedenis vertellen?
Ik hoef er niet geheimzinnig over te doen. Tien jaar geleden hebben Herman en ik elkaar ontmoet en dat was bijzonder in alles. En vijf jaar geleden heeft hij mij ten huwelijk gevraagd. Hij wist dat ik dit werk in Haïti doe en hij zou nooit vinden dat ik er maar mee moet stoppen. Hij wist dat dat de relatie kapot zou maken. Hij eiste niet van mij en ik heb 'ja' gezegd. Hij is altijd in Nederland. Hij houdt van Haïtianen, maar niet van de willekeur en niet van de uniformen. Gelukkig heb ik daar zelf geen last van, al begrijp ik het heel goed. Hij heeft hier een baan en vindt het ook goed af en toe alleen te zijn en heerlijk als ik dan weer terugkom. Ik ben zeven maanden per jaar in Haïti en vijf maanden per jaar hier. Drie keer per jaar kom ik over. Zo blijft 't ook fris. En we hebben veel contact via internet. Herman is zelf één keer mee geweest.

Klopt het dat je na elf jaar aan 1100 kinderen onderwijs geeft?
Ruim 1100 kinderen, ja, op verschillende scholen. Een groepje krijgt ook eten en medische zorg. Maar verder kon het eten niet. Nu, na de aardbeving, willen we dat wel gaan doen, in elk geval een aantal maanden tot jaren. Dat kunnen we niet overzien, want het kost heel veel geld. Het geld is het probleem daarbij. Maar nu staat het vooraan. Ik zal tenten mee moeten nemen, 100 als 't kan, want veel mensen slapen buiten onder een lap. Ja, ook bij ons zijn er wat huizen de helling af gegaan of in elkaar gezakt. Het gebied is uitgestrekt. Er zijn heel wat mensen zonder huis nu.

Wat zijn de kansen voor de kinderen als ze deze hulp niet of wel krijgen?
Het verschil is enorm. Als je hebt gespeeld en kunt lezen en schrijven, dan heb je zoveel meer mogelijkheden! Ik hoorde dat één jaar les extra voor meisjes, als ze volwassen zijn, twintig procent aan inkomen scheelt. Ze leren rekenen en denken aan de dag van morgen. Ze kunnen dingen gaan overzien. Ze vergroten hun wereld. Op school gaan we nu een bibliotheek krijgen. Het is belangrijk voor de kinderen dat ze verder leren kijken dan naar hun thuis. In Haïti doe je op de scholen wat de priester zegt en wat de onderwijzer en de directeur zeggen en je doet wat je vader en moeder zeggen, als je die al hebt. Ik probeer de onderwijzers te leren dat er een keuze is in het leven, dat je het heft in eigen handen kunt nemen. En zo breng je het ook over op kinderen. Als kinderen altijd te laat komen, gaan wij niet slaan, maar we gaan met ze in gesprek. 'Hoe graag wil jij naar school? Je hebt keuze.' Zo ook met stelen, liegen en oneerlijk doen.

Jij bent een levend voorbeeld daar van eigen keuze, toch?
Ja, ik ben wakker geworden op een keer. En bij sommigen lukt het me ook de eigen keuze over te dragen. Maar ik wil ze allemaal de mogelijkheid geven. Het is begrijpelijk dat je in Haïti steelt, maar het is zo gewoonte geworden. Dat kunnen ze alleen zelf doorbreken. Ik kan ze erover vertellen. Maar ik heb ook wel mensen moeten ontslaan. We hebben keus, doorgaan op de oude weg of kiezen voor liefde en eerlijkheid.

Hoe is de situatie van jouw project op dit moment, na de aardbeving?
We hebben het grote geluk dat onze scholen nog staan. In 2003 hebben we een drieklassige kleuterschool gebouwd, enkelsteens muur van blokken. We hebben toen rekening gehouden met aardbevingen. Een andere school, ernaast, vlak in de buurt, ligt plat. Onze grote school in Ka-Blain is in vijf lagen trapsgewijs tegen de berg aan gebouwd. Men zegt dat er geen scheur te vinden is. Ook daar hebben we bij de bouw rekening met aardbevingen gehouden en zijn in verband daarmee de plannen door de aannemer tijdens de bouw nog aangepast. Verder hebben we twee houten gebouwtjes. Hout blijft wel staan! Maar we kunnen nu niet gaan bouwen met hout. Alles is gekapt. Er zijn al zo weinig bomen daar.
We mogen de lessen nog niet hervatten. We hadden dat rond 20 januari al gewild. We hadden de kinderen allemaal een broodje willen geven, want daar hebben we nu het geld voor. We mogen niet van de burgemeester, de inspecteurs en de politie. We willen grote tenten neerzetten, maar daar moet eerst terrein voor geëgaliseerd worden. We weten nog niet wat erachter steekt dat we niet naar binnen mogen en daar moet ik dus ook voor terug. We zijn nu bezig met Arke voor een speciale vlucht naar de Dominicaanse Republiek. Maar nu moet alles in dozen gepakt worden en moet op elke doos staan wat erin zit en het gewicht van die doos. Veel werk dus. Alle dozen moeten daarom weer open. Arke wil dat precies weten. Er moet een vrachtwagen komen om ons en alle dozen naar Haïti te vervoeren. Ook dat is een groot probleem. Er zijn geen vrachtauto's te huur via internet en een chauffeur uit Haïti moet een geldig paspoort hebben. Ik probeer samen te reizen met Dik Dijk, zodat wij steun aan elkaar hebben en veilig in Haïti aankomen. Op de vrachtwagen wil ik straks iemand bij me hebben waar ik echt steun aan heb. Het is dus knap ingewikkeld.

Wat is de functie van al dit werken voor jezelf? Hoe lang wil je doorgaan?
Ik ga door tot ik 80 ben, of ik teken dan nog vijf jaar bij. Maar als je 't neemt met de voeten op de grond: ik doe het zolang het goed voor mij is en ik het aankan. We zijn ook bezig met de toekomst van de stichting, want als ik er niet ben in Haïti, is het niet rooskleurig. Nu, na de aardbeving, hebben we contact met 'Woord en daad' en Unicef om te vragen of zij een grote broer willen zijn voor ons. Wij willen samenwerken, maar wel zelfstandig zijn. Zodat ze 't kunnen overnemen als mijn vliegtuig neerstort. Dat er dan toch hulp is, zodat de goede Haïtianen het daar kunnen leren draaiende te houden. Als je tegen een grote broer mag leunen, heb je ook minder moeite containers binnen te laten komen.
Ik vind 't zulk prachtig werk! Ik denk ook dat ik wat uit te werken heb voor mezelf, in Haïti. Al van voor mijn scheiding heb ik contact met een energetisch therapeut. Hij is belangrijk voor me om mijn Weg te vinden. Ik vlucht gemakkelijk voor mijn gevoel weg in regelzaken. Dat is me sinds kort duidelijk. Het is van belang om zulke dingen van jezelf te weten. Zijn vragen helpen mij antwoorden voor mezelf te vinden. Dat vind ik mooi.

Hoe zie je de verschillen in de wereld qua kansen die de mensen krijgen of niet krijgen?
Ik heb steeds meer het gevoel dat we ergens geboren worden en onze eigen ouders kiezen en dat het een proces is dat doorgaat in de dood. Je wordt geboren op een plek in samenhang met wat je wilt leren en hoe je wilt groeien. Haïti is een land van agressie en geweld. Ik wil niet doen alsof wij beter zijn. We hebben allemaal onze eigen weg. De Haïtianen staan voor een stuk persoonlijke ontwikkeling, maar ik net zo goed, ook al is het misschien anders. Waar we ook zitten in de wereld, we krijgen onze eigen kansen op ons eigen niveau. Het was schokkend voor mij toen ik ontdekte welke kansen ik in dit leven alweer had laten liggen! En dan krijg je de vraag: 'Wat is het verlangen van je ziel?' Dat was eerst erg moeilijk, maar ik weet nu dat dat verlangen is dat ik in dit leven wil groeien in mezelf. En voor mijn gevoel kan ik dat juist nu in Haïti. En waarin ik zelf gegroeid ben, kan ik weer anderen begeleiden. Alles is eigen keuze. En het voelt me alsof de dingen die je in je leven tegenkomt, al van tevoren vaststonden.

Geef eens een momentopname van je levensvisie.
Ik voel me verbonden met de kosmos. Ik kom niet in een kerk of zo, maar ik heb wel elke dag m'n eigen verbinding. Als ik bijvoorbeeld voor de stichting naar een kerk ga, dan voel ik me daar wel heel thuis. En dat ik wel eens denk: wat zou dat gemakkelijk zijn, als je gewoon zo kunt geloven! Maar ik kom daarin niet verder in mezelf. Mijn weg, waarin ik wel verder kom, is een andere. Maar die weg van de kerk is ook goed. Daar voel ik die blije sfeer, waarin het heerlijk is. Als Herman gelovig zou zijn geweest, was ik misschien wel met hem meegegaan daarin. Want dat geloof klopt ook wel.

Wil je zelf nog iets aan de lezers van het interview kwijt?
Dat ik geweldig blij ben dat ik dit werk kan doen en dat ik voor zoveel kinderen goede dingen kan organiseren. Dat ik dat mag doen, vind ik echt een groot cadeau!

Voor giften is het banknummer (Rabobank Westerbork):
NL57 RABO 0369 4665 00 t.n.v. Stichting Naar School in Haïti.

Voor brieven is het Nederlandse adres:
Marijke Zaalberg, De Oostermaat 35, 9431TV Westerbork.
Het telefoonnummer is 0593-370 850.
Mailadres marijkezaalberg@hotmail.com
Site: http://www.stichtingnaarschoolinhaiti.nl
Een filmpje is te vinden op http://www.youtube.com/watch?v=oSzc3kCvcyM (gecheckt 26-2-2017).