Rodegistrijst (ook roderijstgist) bij hypercholesterolemie

In plaats van statines wordt tegenwoordig soms aangeraden bij een wat te hoog cholesterol rodegistrijst te gebruiken. Dat is met de schimmel Monascus purpureus gefermenteerde rode rijst. Deze schimmel maakt monacoline K aan bij de fermentatie en dat is hetzelfde als het statine lovastatine. Lovastatine wordt in Amerika verkocht door Merck onder de naam Mevacor. In Nederland is het niet in de handel. Als geneesmiddel heeft het middel de voorkeur, omdat het dan van overheidswege wordt gecontroleerd. Rodegistrijst is een alternatief middel en dus in Nederland niet van overheidswege gecontroleerd. Het alternatieve middel is minstens tienmaal duurder dan een regulier statine.

In 2011 heeft de European Food Safety Authority (Europese Warenautoriteit, EFSA) de volgende gezondheidsclaim goedgekeurd: 'Monacoline K uit rode gist rijst draagt bij aan het behoud van een normaal LDL-cholesterol.' Wat het effect is voor mensen met familiaire hypercholesterolemie (FH) is niet getest. De EFSA concludeert dat monacoline K de werkzame stof is en dat 10 mg. per dag gebruikt moet worden om effect op het cholesterol te bereiken. In de supplementen is echter vaak maar 1 procent van dit bestanddeel aanwezig en vaak is niet eens duidelijk hoeveel werkzame stof erin zit. De vraag is daarom of het gebruik van dit supplementen het gewenste effect kan geven.
Er zijn studies die uitwijzen dat het gebruik van roderijstgist het cholesterol kan verlagen. Voor het specifieke roderijstgistsupplement Limicol is in een klein onderzoek een kleine LDL-verlaging van 0,5 tot 0,7 mmol/l gevonden. Er is niets bekend over langetermijneffecten op hart- en vaatziekten en over veiligheid. Daarom beveelt de Hartstichting het gebruik van roderijstgist niet aan.
Westerse wetenschappers bekeken het effect van gefermenteerde rode rijst met een beperkt dubbel-blind gerandomiseerd en placebogecontroleerd onderzoek, waarbij dus niemand (behalve de onderzoeker) wist of er een actieve stof werd gebruikt bij de behandeling. Proefpersonen met een te hoog cholesterol kregen gedurende zes maanden per dag driemaal twee capsules van 600 mg. of een placebo. Daarnaast volgde de groep informatiesessies om gezonder te gaan leven. In de roderijstgroep zakte de waarde van de slechte LDL-cholesterol gemiddeld met 0,65 mmol/l meer dan in de placebogroep. Capsules met rode gefermenteerde rijst hadden dus een aantoonbaar, maar licht cholesterolverlagend effect. Dat effect was ongeveer gelijk aan dat van cholesterolverlagende margarines. Er is niet aangetoond of de lichte daling in het cholesterolniveau door dit voedingssupplement ook het risico op hart- en vaatziekten verkleint.
Het Franse geneesmiddelenbureau ANSM meent dat rodegistrijst geen alternatief kan zijn voor een medische aanpak van een te hoog cholesterol. Volgens dit bureau zijn een dieet, veel bewegen en statines dat wel.

Rodegistrijst moet niet gecombineerd worden met een statine. Evenmin met verschillende andere geneesmiddelen. Rodegistrijst moet, evenals statines (en meerdere medicamenten), om de aanwezigheid daarin van furocoumarinen, niet samengaan met pompelmoes, grapefruit of grapefruitsap. Zelfs kleine hoeveelheden pompelmoes of pompelmoessap kunnen in combinatie met deze geneesmiddelen ernstige bijwerkingen veroorzaken.
In Amerika werd bij onderzoek citrinine in roderijstproducten gevonden, een stof die nier- en leverschade kan veroorzaken. De stof blijkt in het fermentatieproces vrij te komen. Of deze stof in Nederlandse producten voorkomt, is niet bekend.
Q10 is een volgend verhaal: Rodegistrijst drukt, net als statines, het Q10-niveau, reden waarom gebruikers wel wordt geadviseerd een supplement met Q10 te gaan gebruiken.

Cholesterol (C8H17C19H28OH) behoort chemisch gezien tot de steroïden. Cholesterol is een belangrijke bouwstof en energietransporteur en maakt deel uit van de wanden van de lichaamscellen, fungeert als isolatiemateriaal voor de zenuwbanen en hersenweefsel en als reparatiemateriaal voor de vaten en speelt een rol bij o.a. de productie van vitamine D. Cholesterol wordt verdeeld in HDL en LDL. LDL dient hoofdzakelijk voor het transport van cholesterol uit de lever naar de andere organen. De rol van HDL is complexer: het speelt een rol bij infecties en bloedstolling en helpt het cholesterol terug naar de lever te transporteren. Vaak wordt gedacht dat HDL goed is en LDL slecht. HDL bestaat uit vijf subklassen, waarvan er slechts drie een gunstig effect hebben. LDL bestaat uit twee subklassen, waarvan één ongunstig. Cholesterol wordt voor slechts 2 tot 10 procent rechtstreeks opgenomen uit de voeding. Het wordt voornamelijk geproduceerd in de lever en de darmen. Ongeveer de helft van de aanwezige cholesterol is hergebruikt vanuit de darmen. Het cholesterolniveau is dus in feite weinig afhankelijk van voeding, omdat het lichaam het aanmaakt vanuit glucose en dit proces onder invloed van veel factoren staat.
Medisch wordt aangenomen dat het LDL liefst lager dan 2,5 mmol/l moet zijn en het HDL hoger dan 0,9 mmol/l. De cholesterol totaal ligt normaal tussen 2,6 en 5,0, de HDL-cholesterolratio tussen 2,5 en 5,0.

Zie ook hier.

Pagina gemaakt 5-2-2016, laatst bijgewerkt 29-3-2017