- Oekraïens schrijver (1961)
Uit 'Ik ben en blijf nieuwsgierig naar het leven', interview in de reeks 'Tien geboden', 'Trouw' 31-1-2025, door Arjan Visser
Op pad gestuurd
Ik geloof dat het mijn voorbestemming was te gaan doen waar ik nu mee bezig ben. Predestinatie is zoiets als een goed begin; je wordt met de beste intenties op pad gestuurd en dan kan je er zelf onderweg toch nog een rommel van maken.
Zonder plot
Toen ik op mijn zeventiende voor het eerst de Bijbel las, vond ik het een nogal slecht geschreven boek, een soort eeuwigdurende film met te veel personages, verwikkeld in een eindeloze reeks onnavolgbare oorlogen - zonder dat ergens iets van het plot wordt uitgelegd.
Alleen door het te doen
Ik kwam erachter dat het ook leerzaam was geweest om dingen te doen die niet geoorloofd waren. Stelen, bijvoorbeeld. Alleen door het te doen, kom je erachter wat bij jou hoort en wat niet. Als je nooit steelt, zul je het ook nooit helemaal begrijpen. Nog beter: betrapt worden tijdens een diefstal. De schaamte die je dan voelt, het besef van schuld: heel zinvol.
De criteria kwijtgeraakt
Het is in deze tijd moeilijk te achterhalen wat waarachtig is, of vals, omdat we de criteria zijn kwijtgeraakt, omdat de waarheid voor een groot gedeelte persoonlijk werd gemaakt. 'De waarheid' bestaat in vele versies: aangepast, veranderd of zelfs helemaal verzonnen. Eigenlijk bestaat de waarheid alleen nog in de wetenschap, in de chemie, in de fysica ... maar ook die wordt domweg ontkend of in twijfel getrokken. Dat komt door de degeneratie van het onderwijs, een vergevorderd systeem van manipulatie en politiek populisme.
Basis van psychische stabiliteit
Het probleem van politieke machthebbers zoals Trump is dat mensen het helemaal niet erg vinden als ze de grootst mogelijke leugens verkondigen. En het gesol met de waarheid wordt alleen maar erger; je kunt nergens meer van op aan. Dus moet je je vasthouden aan de wetenschap en aan je eigen geweten. Blijf alert, ga in gesprek, blijf je afvragen of wat er wordt gezegd nog rijmt met je principes. Dat is de basis van psychische stabiliteit.
Minder naïef
En ja, ik denk dat ik, door de oorlog, weer op een andere manier ben gaan schrijven. Ik heb altijd geprobeerd agressie uit mijn boeken te weren, maar dit keer is er meer geweld in geslopen. Ik heb geaccepteerd dat geweld onderdeel uitmaakt van de realiteit. Je zou kunnen zeggen dat ik minder naïef ben geworden, maar dat kan in deze barre tijden helemaal geen kwaad.
Uit 'Vrijheid is de energie die zin geeft aan ons leven', essay in 'Trouw' 26-1-2025, vertaling (door Anne-Marie Vervelde) van de openingstoespraak van Andrej Koerkov voor het internationale literatuurfestival Writers Unlimited (23 t/m 26 januari 2025 in Den Haag)
Dat het echt komt
We weten niet wat er het eerst zal zijn: vrede of voorjaar. We weten alleen dat het voorjaar echt komt. Het komt zelfs op plaatsen waar alles is platgebrand. Er zal gras groeien door de halfvergane militaire uniformen in de loopgraven, door de beenderen van soldaten, door de wrakken van uitgebrande pantserwagens. Oorlog kan de tijd niet stilzetten. Oorlog zet alleen het leven stil, verwoest het, maakt dat een mens schuilt voor alles wat uit de lucht valt, alles wat knalt, alles wat ontploft.
In slaap sussen
Als een samenleving vergeet dat het noodzakelijk is de vrijheid van elk individu te respecteren ‑ het is zoveel makkelijker om de ogen te sluiten ‑ dan kunnen de gevolgen dramatisch en zelfs fataal zijn. Er zullen altijd politieke krachten zijn die een samenleving willen controleren in plaats van een democratie te ontwikkelen; krachten die ons graag in slaap sussen.
In strijd met
Oorlog is in strijd met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van beweging. Oorlog is in strijd met de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van creativiteit. Oorlog in het algemeen is in tegenspraak met het begrip vrijheid.
Maar vrijheid is niet alleen het recht om te leven. Vrijheid is in de eerste plaats het recht om onder alle omstandigheden jezelf te zijn en te blijven, zonder risico te lopen dat je het met je leven of je fysieke vrijheid moet bekopen.
Gevaarlijk punt
Want zowel de vrijheid van elk individu als die van de samenleving als geheel hebben voortdurend aandacht nodig. Vrijheid kan niet tegen de vergetelheid op. Als mensen denken dat vrijheid niet kan verdwijnen, dat vrijheid een gegeven is, dan zijn we op een gevaarlijk punt aanbeland.
Aandacht
Vrijheid vereist aandacht, net als bollen en pootgoed, zorgvuldig geplaatst in de bewerkte grond, goed beschermd tegen de barre winter. Als we niet willen dat vrijheid verdwijnt, moeten we voor haar zorgen.
Home --- Index citaten
Pagina gemaakt 12-6-2026