Citaten van

Max Pam

- freelance-journalist, schaker, columnist, schrijver en programmamaker (1946)


Uit 'Max Pam: Het leven is volkomen zinloos', interview in de reeks 'Tien Geboden', 'Trouw', 2-2-2007 door Arjan Visser

Christendom verantwoordelijk
Bovendien is het zo ‑ daar kan niemand onderuit ‑ dat het christendom voor een belangrijk deel verantwoordelijk is voor antisemitisme. Auschwitz is ondenkbaar zonder het christendom. Hitler is katholiek opgevoed. Hij heeft ook verschillende malen gezegd dat hij zich katholiek voelde. Ik acht het niet uitgesloten dat hij zichzelf, op de een of andere curieuze manier, als een soort Jezus, als de verlosser van de wereld beschouwde.

Getwijfeld
Ik heb zelf nog even getwijfeld of ik agnost of atheïst moest zijn. Het agnosticisme, dat heeft voor mij toch iets slaps. Richard Dawkins schrijft in zijn boek 'God als misvatting' dat er zeven stadia van beschouwen zijn. Het atheïsme is het laatste stadium. Hij zegt zelf in het zesde stadium te zitten: je bent atheïst, maar je denkt dat er een kleine, zeer onwaarschijnlijke kans bestaat dat het anders in elkaar zit. Zo denk ik er ook over. Ik geloof niet in God en al helemaal niet in een persoonlijke God.

Geweten
God is ergens in de evolutie het menselijk brein binnen geslopen, als een soort zelfreflecterend vermogen: Hoe doe ik het? Doe ik het nog goed? Een geweten. Het is eigenlijk heel eenvoudig: als de paarden een God hadden, dan was God een paard. Zo is het met de mensen ook.

Spreekt niet
Als God morgen zou spreken, zou ik onmiddellijk toegeven dat ik er al die tijd naast heb gezeten en christen worden. Maar God spreekt niet en God laat zich niet zien.

Schizofreen
Dat vind ik zo wonderlijk: hoe gelovigen de neiging hebben dingen te geloven die pertinent slecht zijn en ‑ nog verrassender ‑ toch als goede mensen door het leven kunnen gaan. Dat is toch schizofreen?

De baby's ook!
En wat denk je van Mozes die de berg afkomt en meteen een opdracht tot genocide geeft? Iedereen die God niet wil volgen, moet uitgeroeid worden. Dan komt er nog iemand vragen: 'Eh, Mozes, en de baby's?' Ja, de baby's ook!

Onzin
Toch willen veel christenen het doen voorkomen dat Mozes, met zijn tien geboden, de kern van de westerse beschaving is. Dat is gewoon onzin.

Kinderen eren
Eer uw vader en uw moeder.
Dit gebod is eigenlijk verkeerd geformuleerd; ouders zouden juist hun kinderen moeten eren.

Als er een zin was ...
Het is niet één geheel, er is niet één identiteit, niet één grote liefde: het rotzooit allemaal een beetje door mekaar heen. Dat vind ik nou juist het indrukwekkende van het geheel. Er is geen betekenis. Er is geen zin. Je moet zin in het leven hebben, maar het leven zelf is volkomen zinloos. Als er een zin was, was die al lang gevonden.

Home --- Index citaten

Pagina gemaakt 25-10-2026