Citaten van Marianne van Praag

- sinds 2012 rabbijn van de liberaal-joodse gemeente Beth Jehoeda in Den Haag, een van de eerste vrouwelijke liberaal joodse rabbijnen in Nederland (1956)


Uit 'Ik heb geleerd dat ik zelf de geschiedenis ben', interview 'de Volkskrant', 4-5-2023, door Fokke Obbema

Doe-religie
Wat is voor u de essentie van het joodse geloof?
Bij het horen van die term krijg ik de kriebels. Een geloof, dat is de christelijke benadering. Wij hebben het over vertrouwen, dat is wezenlijk anders. Voor mij is het een manier van leven. Niemand van ons vraagt of je gelooft, zolang je maar het goede doet. Voor mij is het een doe-religie met als kern: er zijn voor anderen.

Hoe de mens is, was en zal zijn
En tegenwoordig zijn we slaven van materie en luxe. Wij zijn niet anders of beter dan voorgaande generaties. Zo lees ik de Bijbel: niet als een geschiedenisboek, maar als het verhaal hoe de mens is, was en zal zijn.

Over onze binnenwereld
De verhalen van het Oude Testament doen zich nog altijd voor, alleen in andere gedaanten. De omstandigheden veranderen, maar het basisgedrag van de mens blijft hetzelfde. Het is aan ons in te zien dat die verhalen zich niet in de buitenwereld afspelen, maar over onze binnenwereld gaan.

De kunst is de balans
Ieder mens wordt geboren met de neiging tot het goede en het kwade. Met beide krijg je in je leven te maken. De kunst is de balans tussen die twee te vinden.

De lessen die je door het leven krijgt aangereikt
Ik kan de wereld niet veranderen, zo arrogant ben ik niet. Maar ik kan wel verschil maken in wat op mijn pad komt. De vraag is: wat doe ik daarmee? Ik probeer dat steentje in het water te zijn dat iets goeds bijdraagt, in het volle besef dat ik het overzicht over het geheel niet kan hebben.
De zin van het leven zit in de lessen die je door het leven krijgt aangereikt, die moet je inzien en je eigen maken. Daarbij mag je fouten maken, dat kan niet anders. Soms heb je je hele leven nodig om tot een bepaald inzicht te komen, dat is dan ook goed.

Te groot
(...) het christelijke beeld van een man op een wolk. Dat had ik geïnternaliseerd, ook al ben ik in nog zo'n Joods gezin geboren. Terwijl in onze religie het goddelijke te groot is om je er een voorstelling van te maken. We spreken zelfs de naam God niet uit.

Groter plan
Ik geloof dat onze zielen deel uitmaken van een groter plan waarover we geen overzicht hebben. Alles wat in ons leven gebeurt is betekenisvol, al kan het zijn dat we die betekenis niet inzien.

Deur naar het verleden
Die deur naar het verleden die ik altijd zo zorgvuldig had gebarricadeerd, ging toen (bij haar bezoek aan het Namenmonument in Amsterdam) even open (stilte). Daarna heb ik hem dichtgedaan. Ik weet wat ik heb, maar niet wat ik krijg als ik hem open zou houden.

Boven alles gaat het mij om dit leven
Ik geloof in het voortbestaan van de ziel, maar weet verder niet hoe dat eruitziet. De sleutel wat de dood betreft is: accepteren dat het je tijd is. Maar boven alles gaat het mij om dit leven (...) Het opschrift op mijn grafschrift heb ik al: 'Ik heb mijn best gedaan.'

Home --- Index citaten

Pagina gemaakt 20-11-2025