Citaten van Alette Smeulers

- hoogleraar internationale misdrijven (1967)


Uit 'In elk mens huist een dader én een oplosser - Met Trump lopen we het risico op een Derde Wereldoorlog', interview op nieuwwij.nl, 25-8-2026, door Hans Invernizzi

Daders schakelen empathie uit
Wat daders doen, is de ander buitensluiten uit hun morele menselijkheid. Als je de ander kunt demoniseren en dehumaniseren dan hoef je geen empathie meer voor die medemens te voelen. Daders schakelen hun empathie selectief uit.

Zichzelf als slachtoffer
Daders zien zichzelf altijd als het slachtoffer. Ze zeggen: ik doe misschien dingen die jullie niet snappen, maar die moeten wel gebeuren om de wereld te verbeteren.

Ongehinderd als ...
Daders zien zichzelf niet als daders. En ze kunnen ongehinderd hun gang gaan als omstanders niet ingrijpen.

Niet ingrijpen steunt de dader
Het niet reageren als omstander versterkt de dader en demotiveert het slachtoffer. Omstanders die niet ingrijpen, steunen de dader. De dader denkt dan namelijk dat de omstander zijn gedrag goedkeurt. Dat zien we volop gebeuren in de maatschappij en de politiek. Zwijgende omstanders zijn niet neutraal ...

Een systeem dat niets doet
We zijn in Nederland allemaal 'dader' omdat onze politieke vertegenwoordigers te weinig doen tegen het genocidale geweld van Israël. Ongewild zijn wij daar collectief medeverantwoordelijk voor. Wij zijn onderdeel van een systeem dat niets doet.

Product van samenleving
Hij (Trump) blijft voorlopig nog wel een probleem omdat hij het product is van een samenleving waarin de democratie al lang wordt ondermijnd door het wij-zij denken van Republikeinen en Democraten.

Altijd tolerant blijven
Democratie staat of valt bij de gratie van tolerantie en begrip voor elkaar. Partijen mogen verschillende opvattingen hebben en het is de kiezer die bepaalt wie er aan de macht komt, maar je moet altijd tolerant blijven. De polarisatie in de VS was een prima voedingsbodem voor een figuur als Trump.

Enorme narcist
Voorspellen is lastig, maar het risico op een Derde Wereldoorlog bestaat zeker. Trump is vooral een enorme narcist die erkenning wil. Hij heeft geen ideologie. De mensen om hem heen en achter hem ‑ en natuurlijk Netanyahu en Poetin ‑ hebben veel invloed op hem. Je weet nooit wat Trump gaat doen. Hij is zeer beïnvloedbaar zolang het in zijn eigen belang is. Hij laat mensen ook zomaar weer keihard vallen. Hij denkt zoals de laatste persoon denkt die hij heeft gesproken.


Uit 'Het zijn vooral gewone mensen die afglijden naar het uitvoeren van de meest gruwelijke dingen', essay in 'Friesch Dagblad' 27-2-2026 door L. Vogelaar n.a.v. Smeulers boek 'Angstaanjagend normaal - Over oorlogsmisdadigers, genocideplegers en terroristen'

Niet zeker
Wees vooral niet zeker van je eigen goedheid, want onder bepaalde omstandigheden kan iedereen verschrikkelijke daden begaan. Juist dat geloof in je eigen morele zuiverheid kan verhinderen dat je ze als misdaden herkent.

Iedereen
We hebben een zwart-witwereldbeeld: goed tegenover fout. Iemand die tot verkeerd gedrag komt, moet toch wel kwaadaardig zijn. Mijn onderzoeksuitkomst dat iedereen tot slechte daden kan komen, is dan nogal confronterend.

Ideologie, gewin
Waarschijnlijk is slechts zo'n 5 procent van de daders te typeren als sadist of seksueel roofdier. Anderen worden gedreven door ideologie, het streven naar materieel gewin of jacht naar een betere positie. En natuurlijk kan er overlap tussen al deze typen zijn.

Niet buiten de groep willen vallen
'Volgers' gedragen zich vaak binnen een systeem dat extreme keuzes normaliseert. Ze bedrijven hun wandaden niet met een specifiek motief; hun enige motief is dat ze niet buiten de groep willen vallen.

Hun werk heel goed doen
Dit (de toegewijde onderdanen) is een intrigerende, gevaarlijke groep. Deze mensen denken het beleid niet uit, maar ze storten zich op de uitvoering ervan. Het zijn vaak mensen die belangrijk willen zijn en ernaar streven als beste jongetje van de klas gezien te worden. Ze willen vooral hun werk heel goed doen.

Zichzelf als slachtoffer
Bewakers in de vernietigingskampen van de nazi's zagen zichzelf helemaal niet als slecht. Ze hadden zo'n negatief beeld van Joden en andere groepen ontwikkeld dat ze die als een bedreiging zagen en zichzelf als slachtoffer in plaats van als dader. Uit mijn onderzoek blijkt dat mensen sterk kunnen veranderen in wat ze als goed en kwaad zien. In de ogen van de nazi's waren de Joden het kwaad dat moest worden bestreden. En in die strijd is alles geoorloofd.

Verwrongen beeld
Tijdens de Duitse bezetting waren we slachtoffer. Kort daarna gingen we zelf moeiteloos over tot onderdrukking van een ander volk (Nederlands-Indië). Mensen zijn vaak slecht in staat op hun eigen gedrag te reflecteren. Het is ons eigen ons gedrag goed te praten en het geweten te sussen met soms een heel verwrongen beeld van de werkelijkheid.

Waandenkbeelden geloven
Op een gegeven moment ga je je eigen waandenkbeelden geloven (Rusland in Oekraïne).

Macht van de sterkste
Na 1945 is de internationale rechtsorde opgezet om een derde wereldoorlog en nieuwe genocides te voorkomen. Die staat of valt met de bereidheid die na te leven. De wereld wordt nu gedomineerd door drie leiders die zich van deze rechtsorde weinig aantrekken. Bij Trump, Poetin en Xi geldt de macht van de sterkste. Ze zijn uit op zelfverrijking en zetten het recht schaamteloos aan de kant. Trump zei letterlijk dat alleen zijn eigen moraliteit zijn richtsnoer is. Overigens heeft de internationale rechtsorde de afgelopen tachtig jaar al vaak niet goed gefunctioneerd. Maar de huidige ontwikkelingen stemmen me niet vrolijk.

Home --- Index citaten

Pagina gemaakt 27-2-2026, bijgewerkt 28-8-2026