Donderdagen met Dirk de Wachter

Met ontroering zag ik de de documentaire door Anne Christine Girardot met Dirk de Wachter op Human-tv. Prachtig hoe hij zaken van voor- en tegenspoed en van liefde en geloof onder woorden brengt, daarin herhaald filosofisch geïnspireerd door Emmanuel Levinas. Dirk (62), bekend Belgisch psychiater en relatietherapeut, heeft uitgezaaide kanker, maar voelt zich hierdoor bepaald niet van het paard gebliksemd. Hij heeft in zijn werk altijd met trauma's gewerkt en nu hij zelf is geraakt, vindt hij dat de beste wraak op een traumatisch bestaan is om met waardigheid en geheven hoofd door te gaan. Aan de basis ligt altijd de chance die leven heet, die noodlottige genade, met open armen ontvangen. Leven, in de bochtigheid van het bestaan op het kronkelende levenspad met altijd een zon- en een schaduwkant en de uitdaging steeds weer de goede kant te vinden. Zijn cliënten ziet hij als uit de hemelen komend. Hij kijkt naar hen op in plaats van op hen neer. Zijn élan vital is een niet te vernietigen levensdrift, waarin het weliswaar slecht met iemand kan gaan, maar verder goed gaat (Gerard Reve). Het gaat in het leven toch om menselijk aanwezig te zijn, menselijkheid brengen in onmenselijke omstandigheden. Om het kleine, goede handelingen die haast niet opgemerkt worden, maar toch de belangrijkste zijn.

De Wachter praat over zijn suïcidaliteit en stelt dat alhoewel zo niet gedacht mag worden het tóch gedacht geworden is. Over zichzelf: Die psychiater is ook maar een machteloze worm in de kosmos. Over mens-zijn: En nu we afgesneden zijn (van de baarmoeder) moeten we proberen liefdevol verbonden te zijn, want verwachting geeft zin aan ons bestaan. We zijn afhankelijk van de bekommernis van mensen, die allemaal elke dag weer troost nodig hebben. Hij koppelt troost aan schoonheid. Vertelt hoe hij in de opera geraakt werd door een vrouw die hem vroeg 'Hoe gaat het met u?' Ontroering is troostend.

Kunst als schoonheid ontstaat als we ons bewust worden van de dood. Dan gaan we verhalen maken en we scheppen ons beelden en God is daar allemaal bij, ook in seculiere tijden. Ja, mensen hebben verbinding nodig en God verschijnt precies in de blik van die ander. De Wachter ervaart veel onbegrijpelijks. Is bang voor aftakeling, bijvoorbeeld bij hersenmeta's. Hij denkt voor later aan euthanasie; hij bedoelt met waardigheid afscheid nemen. Tot het einde staat-ie daar. Dat zou hij willen kunnen.

Het bestaan is toch al iets wonderlijks, vindt hij. Blijf dus verwonderd! Hij heeft geen spijt van zijn bestaan. Het is wat het geweest is, zeker en vast. Hij vervolgt: Het doet me pijn dat ik er straks niet meer ben; ik wil er gewoon zijn. Ik wil als liefdevolle man herinnerd worden. Dat is het vooral. De gewonigheid is ongelooflijk wonderlijk, is het mooist wat er bestaat. Hij beschrijft een stel, in liefde op een bankje aan de Schelde. Ze raken elkaar. In de woordeloosheid huilen mensen soms een zee van tranen. Het is een grote kunst om stil te kunnen zijn in een wereld van blabla. In stilte is de aandacht belangrijk. We leven heel slordig, te veel uit de impulsen die ons door de consumptiewereld worden aangereikt. De waardigheid van de liefde zit in de kleine dingen waar we slordig aan voorbijgaan. Het zit 'm in het elkaar in de ogen kijken en voelen wat niet gezegd kan worden. De kunst is om te leven met het niet-begrijpen van de ander. De ander blijft een onbegrijpelijke vreemdeling. Die vreemdheid voedt de aantrekkingskracht. Het mysterie, het onbegrijpelijke, maakt dat we blijven verlangen. De Wachter pleit voor de gewonigheid omdat het een speciaal woord is. Het is geen gewoonheid. Het is gewonigheid. Gewonigheid is heel speciaal. Dat is aandachtig zijn voor de gewone dingen die heel bijzonder zijn. De bijzonderheid van een relatie zit 'm in de dagelijkse dingen waar we aan voorbijgaan. Dus de gewonigheid is de wonderlijkheid. Het is het mooist wat er bestaat. En het kost niks. Hoe komt het toch dat we dat verloren zijn?


- - -

Pagina geschreven 24-12-2022.