- -

29-11-2006

Beelden van God

Het Oude Testament kent het beeldverbod: geen gesneden beeld, noch enige gelijkenis. Het geldt voor God, of in mijn terminologie voor het goddelijke. Ik vermoed dat het vooral geldt voor het mentale beeld, dus voor de geest of de adem van het goddelijke, meer dan voor het 'fysieke' beeld, voor de gestalte.

Het beeldverbod is een zinloos gebod. Tot vandaag maken mensen zich beelden van het goddelijke, ieder op eigen wijze. We kunnen kennelijk niet zonder. Wie zoekt, schept zich beelden van hetgeen hij of zij zoekt. Ik denk dat dat goed is.

Oordeel niet over andermans beelden. Neem er kennis van en zie of zo'n beeld je past of niet. Breng het tot eenheid met jezelf of leg het naast je neer, al naar gelang je gevoel je ingeeft. Houd vast aan je eigen beeld, of kies voor een nieuw. Wat weten we? Uiteindelijk kan alles nog weer anders blijken te zijn.

Ik denk aan het verhaal van de twee monniken die elkaar beloofden dat degeen die het eerst over zou gaan naar gene zijde de ander zou proberen te informeren over of het beeld, zoals ze zich dat samen van het goddelijke maakten, zou blijken te kloppen of niet. Welnu, een tijdje nadat de oudste was heengegaan, verscheen hij aan de jongste. Hij sprak slechts twee woorden: 'Geheel anders!'

Mensen zitten vol angsten. Juist die angsten maken dat ze zich beelden scheppen van het goddelijke. Ze vinden daarin vastigheid en een zekere rust. Naarmate het angstniveau waarmee mensen leven hoger ligt, is er meer behoefte de geaccepteerde beelden als de enige acceptabele te gaan zien. Angstige mensen hebben nu eenmaal meer zekerheden nodig en creëren zich die dus ook. Daar is niets op tegen, als het maar werkt, als het maar helpt overeind te blijven. Het probleem begint pas daar waar men oordeelt dat eigen gods- en geloofsbeelden aan anderen, met andere beelden, moeten worden opgedrongen. Christenen kunnen dat als hun goddelijke opdracht zien, wanneer ze vasthouden aan bijbelteksten waarvan ze denken dat die van God zelf gekomen zijn. Dat zijn ze natuurlijk niet: Kuitert heeft gelijk als hij zegt dat alles over boven van beneden komt. Dat alles is van mensen die zich beelden maakten, omdat ze zonder niet konden leven, net als u en ik.

26-11-2006

Levenslessen

Het doet er niet toe wat je over het goddelijke gelooft, als je geloof maar vanuit je eigen binnenste voortkomt, uit je eigen (goddelijke) kern. Dan is namelijk geloof altijd gericht op wezenlijke vragen, die van vanwaar en waarheen. Een ernstig probleem in onze moderne wereld is dat mensen zichzelf verliezen. Er zijn zoveel dwaalwegen, de geldgod is zozeer de boventoon gaan voeren, dat velen de weg kwijtraken en al helemaal niet meer toekomen aan vragen van waarom en waartoe. Vroeger heette die geldgod 'Mammon', tegenwoordig verstaan velen die naam niet meer. Geloof in de geldgod komt uiteindelijk niet goed, zoveel is mij wel duidelijk. In de wedloop van dat geloof raken mensen zichzelf kwijt, verliezen het contact met hun wezenlijke kern en ten slotte offeren ze zichzelf. Zulk geloof, dat zich als eerste kenmerkt door het verlies van het weten wie je ten diepste bent, een goddelijke creatie met een unieke opdracht, acht ik wél gevaarlijk.

Mits mensen in hun geloof de rust vinden en de tijd nemen om zichzelf niet te verliezen, leidt elke individuele geloofsweg mijns inziens naar dezelfde goddelijke totaliteit terug. Het is de bron waaruit we voortkwamen en waarheen we op de weg terug zijn. We leven ons leven met het vooropgezette plan om hier op aarde een paar levenslessen te leren en ons leven zit perfect in elkaar als het gaat om de planning van belangrijke gebeurtenissen en de cruciale ontmoetingen met medemensen. Al die momenten en gebeurtenissen bedoelen ons in contact te brengen met die levenslessen. Ze zijn de katalysatoren op de levensweg. En zolang de mens zichzelf niet afsluit voor die gebeurtenissen en ontmoetingen, worden de geplande lessen uiteindelijk vast en zeker geleerd.

Mijn vermoeden is dat we ons leven hier krijgen in een reeks van levens en dat elk leven (opnieuw) gericht is op te leren levenslessen. Wellicht zijn we het zelf die, nog aan gene zijde, het plan van lessen in elkaar draaien, ieder voor het eigen komende nieuwe leven. Kent u dat, dat er een plotselinge wending komt in uw leven? U verliest een voor u belangrijk persoon, of u verliest uw gezondheid of nog wat anders, of er valt u iets groots en geweldigs toe op uw weg, en al na heel korte tijd weet u dat dat nieuwe past, dat het bij u hoort. Het is net alsof u het al eerder hebt meegemaakt. In mijn visie kan dat kloppen: u was zelf de planner van het geheel, nog voor u als baby geboren werd.

Misschien kunt u niets met mijn gedachtegoed. Leg het naast u neer. Ik twijfel niet: als u uzelf recht blijft doen in het bewustzijn van uw goddelijke oorsprong en bestemming, vindt u uw eigen geloofsweg wel. Dan hebt u mijn geloofsbeelden niet nodig.

24c-11-2006

Solitair gelovig

Lang heb ik uitgekeken naar een religieuze groepering waarin ik me op mijn plek zou kunnen voelen. Pas tijdens mijn verblijf in een boeddhistisch klooster op Hawaï werd me duidelijk dat ik waarschijnlijk tevreden moet leren zijn met een solitair gelovige te zijn. Dat is nu twee jaar geleden. Sindsdien ben ik me ervan bewust geworden dat de vrijheid die solo-geloven met zich meebrengt, me lief is geworden. Ik merk dat ik geen behoefte of verlangen meer heb om 'ergens' bij te horen. Ook zonder dat ben ik in contact met mede-gelovigen, maar ik vraag ze wel me in mijn waarde te laten, zoals ik dat ook hen probeer te doen. Te veel christenen hebben helaas een teveel aan bekeringsdrang en daarmee een tekort aan respect.

Ook in het boeddhisme heb ik één en ander geleerd. Ik heb de indruk dat mijn geloof daar wellicht dichterbij staat dan bij het christendom. De theorie van het boeddhisme leert dat leven lijden is, lijden door gehechtheid aan het aardse. Die gehechtheid neem je aan het einde van je leven als karma mee naar de andere kant en met die gehechtheid kom je in een volgend leven hier terug. Elk leven is een nieuwe kans om je levenslessen hier te leren. De belangrijkste les is dus te onthechten en zo te ontkomen uit het immer wedergeboren worden. Je wordt dan één met de oneindige entiteit van het hoogste zelf. Dat wordt 'verlichting' genoemd.

24-11-2006

Echtscheiding

Onlangs vroeg een paar dat wilde scheiden mijn advies over het internetechtscheidingskantoor van advocaten Teurlings en Ellens. Het fenomeen internetscheiding was echter nieuw voor me en dus zocht ik op internet naar ervaringen van andere mensen met dit bureau. Die vond ik op dat moment echter niet. Juist daarom wil ik, nu de desbetreffende echtscheiding netjes en vlot volgens de op de site gedane beloften werd afgewikkeld, daarvan melding maken, zodat als er weer mensen naar ervaringen van anderen zoeken, in elk geval mijn reactie gevonden wordt.

Van belang is bij zo'n internetechtscheiding wel dat de partners nog met elkaar kunnen communiceren en ook dat ze de afspraken die gemaakt moeten worden zelf kunnen maken en vastleggen in een convenant. Alle formulieren die nodig zijn, zijn voorhanden op de site.

PS 16-7-2016: Zie ook hier.

22-11-2006

Geloof is persoonlijk

Geloof is per definitie altijd goed en dus nooit fout. Het is niet minder en niet meer dan het geheel van de eigen en hoogst persoonlijke gods-, mens- en wereldbeelden. Iedereen gelooft, ook wie gelooft dat er niets onzichtbaars is en dat na de dood alles tot een definitief einde is gekomen. Geloof is voor mij datgene wat ik aan het goddelijke ervaren kan.

Wat er fout kan gaan, is dat ik of u zou kunnen menen dat het mijn of uw taak of zelfs plicht is anderen in mijn of uw eigen geloof mee te moeten nemen. Het is goed te praten over geloven, maar belangrijker is het ieders persoonlijke geloven te respecteren en dus te luisteren naar de ander. Als ik spreek of schrijf over mijn geloof, zegt dat niets over wie anders gelooft. Het zegt slechts iets over mij. Ik matig me niet aan dat mijn geloof juister of beter zou zijn dan het uwe. Het enige wat ik kan melden is dat ik vooralsnog denk dat mijn geloof past bij de persoon die ik (geworden) ben. Ik kan me voorstellen dat het bij iedere willekeurige ander wellicht niet passen zal. Ik ben nu eenmaal een mens met een eigen, unieke geschiedenis en u hebt uw eigen achtergrond en ontwikkeling. Al zouden we willen, we zullen nooit elkaars gelijke kunnen zijn.

Belangrijke stappen in mijn eigen geloofsontwikkeling zijn geweest de ontdekking, zo'n veertig jaar geleden, dat 'bid en u zal gegeven worden' niet waar is, althans: bij mij niet. Verder het, veel minder lang geleden, achter me laten van bijbel- zowel als Jezusverering. Langzaamaan heb ik begrepen dat ik me beter geen christen meer kan noemen, omdat beide vereringen deel uitmaken van het christendom en christenen mij veelal niet meer als hun 'broeder' kunnen zien. Ondanks dat vind ik dat er met het christendom niets mis is, althans zolang de individuele christen z'n geloof tot eenheid kan brengen met het eigen ik. Ik kan dat niet meer en daarin verschil ik. Voor mezelf echter weet ik dat ik in mijn geloofsontwikkeling alleen maar geloviger geworden ben en nu ook veel meer aan mijn geloven ontleen.

21-11-2006

Vreugde is onthulde smart

Een citaat uit Kahlil Gibrans 'De profeet':
Uw vreugde is onthulde smart. En de bron waaruit uw lach ontspringt, werd vaak gevuld met uw tranen. Hoe kan het anders zijn? Hoe dieper de smart in uw wezen kerft, hoe meer vreugde ge kunt bevatten. Is niet de beker die uw wijn bevat dezelfde beker, die in de oven van de pottenbakker werd gebakken? En is niet de luit die uw geest kalmeert hetzelfde hout, dat door mensen werd uitgehold? Wanneer gij blijde zijt, schouwt dan diep in uw hart, en gij zult zien dat enkel wat u smart gegeven heeft, ook vreugde brengt. Wanneer gij verdrietig zijt, blikt dan opnieuw in uw hart en gij zult zien dat ge weent om wat u vreugde schonk.

Hoezeer komt wat Gibran beschrijft overeen met hoe ik de gevoelens van het leven ken en ervaar. En hoe vaak heb ik dezelfde mechanismen niet gezien bij anderen? Vreugde bestaat niet zonder smart en verdriet vindt geen ruimte als niet evenzeer blijdschap wordt gekend. Het is als met het licht: het bestaat bij de gratie van het duister, zonder donkerte geen licht. Het is me duidelijk dat er samenhang is tussen het eigen niveau waarop vreugde ervaren kan worden en de intensiteit waarmee verdriet doorleefd wordt, kortom tussen de persoonlijke hoogten en diepten. Hoe hoger je gaan kunt, hoe dieper je ook gaan kunt. Het heeft te maken met gevoeligheid. Grotere gevoeligheid geeft een intenser beleven. Dat is als het om vreugde gaat mooi, als het om verdriet en eenzaamheid gaat moeilijk.

Wat is de functie van gevoelens anders dan om verder naar jezelf toe te leren groeien, meer jezelf te worden? Ik geloof dat we als mensen van goddelijke komaf zijn en dus dat we, naarmate we meer toegroeien naar wie we ten diepste zijn, steeds meer één worden met het goddelijke. Het goddelijk schiep de mens en de mens schiep zich godsbeelden. En uiteindelijk is en wordt alles één en keren alles en allen in het goddelijke terug. In dat licht zijn de gevoelens die we te verwerken krijgen slechts levenslessen die ons helpen toe te groeien naar ons eigen uiteindelijke doel.

Eva nam de appel en at. In wezen pakte ze de vrijheid die bij mens-zijn hoort door een eigen keuze te maken, een individuele daad te stellen. Ze verkoos niet langer een robot te blijven, gestuurd en bediend door een God buiten zichzelf. Ze wilde de eigen keuze, met alle consequenties van dien, en daarmee werd ze mens zoals de mens bedoeld moet zijn geweest, in al haar kwetsbaarheid. En ze gaf Adam en hij at ook. De seksualiteit was geboren, de mens mens geworden, kennende goed en kwaad, vreugde en smart.

19-11-2006

Witte jas

Hij woont in een verpleegtehuis, is dement. Een verschrikkelijke ziekte is dat. Hij is er nog, maar eigenlijk is hij ook al weg.

Vandaag waren we bij hem op bezoek. Hij was eerder dit weekend gevallen, had z'n gezicht bezeerd. Er was iets met z'n rechterarm. Een tia gehad? Of hij ons herkende? Eén moment was er dat je dat toch zou denken, toen ik het had over dat hij 60 was en met pensioen. 'Jij ook hè?', zei hij en inderdaad: hij is twee weken ouder dan ik. Dat hebben we elkaar jaar in jaar uit op zijn verjaardag ook gezegd.

Toen we hem troffen liep hij op de gang, zonder bril. Die bril heeft hij eigenlijk nodig, hij heeft sterke glazen. Later hoorden we van de verpleegster - als ze verpleegster is, tegenwoordig zie je dat niet meer, er was een tijd dat je iemands opleiding aan een speld aflas - dat het moeilijk geweest was hem te wassen vanmorgen en dat ze daarom de bril maar even had laten zitten. Een zwak excuus, leek me. 'Misschien als u een witte jas aantrekt', zei mijn vrouw, 'dan ziet hij u meer als verpleegster en accepteert hij u wellicht gemakkelijker.' Dat vond ze een idee om uit te proberen. Het probleem van ontbrekende uniformen is niet alleen bekend in de psychogeriatrie, maar ook in verzorgingstehuizen. Het personeel wordt door bewoners en dikwijls ook door familie en bezoekers niet meer als zodanig herkend. Voor talloze bewoners is dat niet goed!

We dronken een kom koffie in de kantine. Wat kan dat moeilijk zijn, als je niet meer begrijpt, om een kopje koffie goed te hanteren. Het deed pijn hem zo te zien, zo onhandig, onwetend, hulpbehoevend, zo eenzaam misschien? Later een ijsje. Daar hield hij altijd van, en nog. Hij snoepte graag, ook vandaag, maar ik vond hem mager geworden. Moet hij zelf z'n eten nog naar binnen werken? Krijgt-ie dan wel genoeg binnen? O ja, toen ik hem vroeg, was hij heel tevreden over het eten. Soep had hij gegeten, zei hij, maar dat bleek niet juist.

Met een bakje pepernoten in z'n handen lieten we hem achter, een cd met religieuze muziek in de speler, zo te zien innig gelukkig, voor een moment.

17-11-2006

Martelen, nog altijd

Martelen is van alle tijden. De bijbel al verhaalt van vroeg-christelijke martelmethoden. In wezen is er niets veranderd, alhoewel ik hoop dat het ontwikkelings- en beschavingsniveau van de gemiddelde mens toch wat is toegenomen.

Nederlandse militairen blijken in 2003 tijdens hun buitenlandse missie velen gemarteld te hebben, alhoewel naarmate de dag vordert stemmen opgaan die doen weten dat blootstelling aan fel licht en hoge tonen geen marteling mag heten. In een Duitse gevangenis hebben gedetineerden een celgenoot langzaam en gruwelijk doodgemarteld.

Mensen leven dikwijls met zodanige frustraties dat het niet lukt in evenwicht met het eigen ik te komen. Het kan gaan om onvrede met zichzelf of om frustraties die in relaties worden opgedaan. Die frustraties roepen verdriet en vervolgens weerstand en agressie op. Er zijn mensen die geneigd zijn agressie op zichzelf te richten en er zijn er die het richten op de wereld en dus ook op de mensen om zich heen. Wie niet geleerd heeft van zichzelf te houden, leert moeilijker en minder om de ander de ruimte te geven om tot z'n recht te kunnen komen en zal in veel gevallen meer geneigd zijn in situaties die zich daartoe lenen de eigen gevoelens van onbeduidendheid en onmacht om te zetten in die van het tegendeel. Deze mensen lopen het risico zich te buiten te gaan aan medemensen, zodra ze daartoe in de gelegenheid komen. Mensen die martelen, kunnen mijns inziens niet in evenwicht zijn met zichzelf, kunnen niet gelukkig zijn en zijn kennelijk in staat gevoelens van medebeleven uit te schakelen of eventueel om te zetten in gevoelens van sadistisch genot. Toch, misschien verdienen daders nog meer medelijden dan slachtoffers. Ik ga ervan uit dat elke dader, voorafgaand aan het daderschap, slachtoffer is geweest, hoe dan ook. De last die het daderschap op iemand legt, moet daarbij ondraaglijk zijn en noodzaken de eigen gevoelsbeleving steeds verder af te sluiten.

7-11-2006

Een evangelist is ook een mens

Een Amerikaanse evangelist bekent zijn volgelingen zijn 'seksueel immorele gedrag' en biedt zijn excuses aan. Waar gaat het om? De man heeft een betaalde seksuele relatie gehad met een andere man. Deze komt met de beschuldiging naar buiten omdat de evangelist en zijn New Life Church zich verzetten tegen het homohuwelijk, waarover in veel Amerikaanse staten binnenkort gestemd zal worden.

'Ik ben een bedrieger en een leugenaar', stelt de evangelist vast. 'Er is een deel van mijn leven dat zo afstotelijk en donker is dat ik er mijn gehele volwassen leven tegen heb gevochten.'

Donker en licht horen bij elkaar. Zonder donker geen licht! Geldt dat niet in elk mensenleven? Is er dan iemand die zonder donker (zonde?) is? Het donker is de katalysator van het licht. Wie het eigen donker smoort, zal ook het eigen licht niet tot z'n recht doen komen.

Komt dat niet vaker voor, dat wie vecht tegen verlangens van de ander in feite primair vecht tegen die van zichzelf? Is het gezond om zo te vechten? Is dat de bedoeling van het leven? Of ligt het doel meer in het in evenwicht leren komen met al het eigene: met dat wat licht is zowel als met het donkere? De hartenkreet van deze man verraadt zijn onvermogen daartoe. Ik gun hem dat hij mensen tegenkomt die hem laten zien dat ook hij goed is als wie hij is, inclusief dat wat hijzelf afstotelijk en donker noemt.

5-11-2006

Verruwing door tv?

Is de alom geziene verruwing in taalgebruik en omgangsvormen een gevolg van de invloed van televisie? Lopen we met z'n allen de voorbeelden van Paul de Leeuw en van programma's als 'Breekijzer' achterna?

Gisteravond zag ik een stukje van het programma van Sonja Barend. Als ik het zo op me in laat werken, zou ik het inderdaad denken. Niet iedereen doet overigens aan verruwing en verlies van respect mee. Het zijn misschien vooral jongeren en mensen met een afhankelijke structuur die zich door de media laten leiden. De gevolgen zijn groot en ook niet alleen maar negatief. Als je kijkt naar de beeldfragmenten uit de begintijd van de televisie, zo'n vijftig jaar geleden, dan is duidelijk wat voor stormachtige ontwikkeling het medium in een halve eeuw heeft doorgemaakt en teweeggebracht.

De verruwing van taal en omgang past niet bij me. Toch zie ik ook een gunstige ontwikkeling. Mensen die meelopen in het nieuwe patroon uiten zich in elk geval. Ze laten horen wat ze vinden en willen en geven blijk van hoe ze zich voelen. De openheid en directheid die daarbij horen, maken sneller dan voorheen duidelijk waar en waarvoor mensen staan. Je weet zo misschien meer wat je aan elkaar hebt. Dat is altijd goed.

Ik zie nog een andere invloed van de televisie. Mensen leren het luisteren steeds meer af. Dat vind ik wel een groot verlies. Het gaat er vandaag vooral om te scoren en dat doel heiligt kennelijk het middel de ander niet serieus te nemen, in de rede te vallen en uit zicht te laten verdwijnen, wat voor gevoelens dat ook bij diegene oproept. Dat is een cultuuromslag die het inlevingsvermogen niet ten goede komt. Op tv is het bijna gebruik om de tijd (oftewel het geld?) te laten bepalen hoeveel of beter hoe weinig ruimte de ander gelaten kan worden. Gaat een antwoord de verkeerde kant op of bestaat slechts het vermoeden dat dat gebeurt, dan interrumpeer je en val je over de ondervraagde heen met volgende vragen of met je eigen verhaal.

Hoe goed is het nog altijd als mensen de tijd voor je hebben, belangstelling tonen, wezenlijk in je geïnteresseerd zijn. Als we dat verliezen doen we niet alleen anderen, maar vooral onszelf zeer tekort.

1-11-2006

Persoonlijkheidsprofiel bepaalt politieke keuze?

Narcistische kenmerken bij VVD-stemmers. Net als PvdA-ers halen ze hun geluk uit materiële zaken. De LPF-er leeft zich moeilijk in anderen in (ook al een kenmerk van narcisme) en is eveneens materialistisch. GroenLinksers doen het meest aan zelfreflectie.

In de rubriek campagnekaravaan verhaalt de Volkskrant vandaag van het onderzoek van de Radbouduniversiteit in Nijmegen. Hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk en onderzoeker Sanne Nauts keken naar de persoonlijkheidskenmerken van 2280 kiezers bij de Kamerverkiezingen 2002. VVD-ers zijn tevreden met het leven en liggen niet wakker van het wereldleed. De LPF-er (nu Lijst Vijf Fortuyn) gelooft recht te hebben op een bijzondere behandeling, opnieuw een kenmerk van narcisme. Hij kan echter wel tobben over maatschappelijke problemen. GroenLinksers doen vaker aan yoga en houden, net als kiezers van de ChristenUnie het vaakst een dagboek bij.

Het zou interessant zijn als de uitkomsten niet zo beperkt waren gebleven tot het narcistische profiel. Dat is per slot maar één van de vele. Waar zitten de afhankelijke trekken? Waar de vermijdende? Waar de borderliners, antisocialen, obsessieven? Welke partij trekt de schizoïde persoonlijkheden of de theatrale. Waar stemmen de zelfkwellers op en waar de meervoudige persoonlijkheden? En vooral: is er overeenkomst qua persoonlijkheidsprofiel tussen kiezers en gekozenen?

- -