Dag voor Haïti

Vandaag houden de media de nationale inzameling voor Haïti. Dat is goed. Maar ik vraag me af welke lessen we geleerd hebben van de hulpverlening na de tsunami van kerst 2004. De internationale gemeenschap gaf toen gul en van het geld bleef zelfs een aanzienlijk bedrag ongebruikt. Maar velen ter plaatse voelen zich tot op heden niet geholpen. Ik begreep dat het overgebleven geld nu ingezet gaat worden in Haïti. Mijn zorg is echter dat alleen geld geven geen oplossing bieden kan. Er zijn duizenden hulpverleners beroepsmatig of vrijwillig in het getroffen gebied aanwezig, maar de logistiek wil niet echt goed werken. We krijgen met andere woorden de hulpverlening niet effectief op gang. Dat is bijvoorbeeld te zien aan de noodtoestanden waarin artsen en verpleegkundigen moeten werken en waarin essentiële apparatuur ontbreekt, waardoor velen die in elk ander ziekenhuis hadden kunnen overleven, hier alsnog moeten sterven. We moeten dus niet alleen geven. Dat we onze eigen lessen leren is minstens zo belangrijk.

Ik ken ook de rapporten waaruit duidelijk wordt dat de manier waarop wij plegen hulp te verlenen op termijn nauwelijks werkt. We houden de getroffenen door onze wijze van hulpverlening te veel afhankelijk. Mensen zullen langdurig begeleid moeten worden in een proces waarin ze leren het heft van hun leven in eigen handen te kunnen nemen, zelf verantwoordelijkheden te kunnen dragen en niet langer verslaafd te hoeven zijn aan de goedgeefsheid van anderen. Wat we doen met onze hulpverlening, is dat we onze eigen structuren in stand houden en vandaag maar weer eens een flinke financiële oppepper geven. Dat is goed voor onze economie, maar het kind dat na de ramp niet de hulp kan krijgen die het nodig heeft, heeft er niets aan en moet sterven. Ik ben bang dat we ook geven om dat niet onder ogen te hoeven zien.

Het is in mijn visie niet goed om de getroffenen bijna alles uit handen te nemen. Dat leidt tot criminaliteit, plunderingen, geweld en meer soortgelijke ellende. Te veel zie ik nu de tweedeling getroffenen en hulpverleners. Ik denk dat echte hulpverlening bestaat uit het jezelf overbodig maken. Daartoe zullen we wellicht meer van de getroffenen moeten verlangen dan tot nu toe gebruikelijk. In een land als Haïti zullen we rekening moeten houden met een vorm van hulpverlening die misschien wel over twee generaties uitgesmeerd zal moeten worden en waarin onderwijs, het leren dat je het stuur van je leven zelf in handen kunt nemen en daartoe de verantwoordelijkheid hebt, belangrijker is dan de acute hulp die op dit moment noodzakelijk is. Als we dat vandaag eens in zouden zien ...

Pagina geschreven 21 januari 2010.

- -