Goede doelen: geef bewust

Gisteren in Brandpunt een reportage over goede doelen. Er zijn in Nederland 30.000 organisaties voor een goed doel. Samen halen ze naar schatting 4 miljard euro per jaar op. Een deel van de organisaties is schimmig, verantwoordt zich niet en blijkt soms zomaar niet meer te bestaan.

Er is een goededoelenkeurmerk, dat van het CBF (Centraal Bureau Fondsenwerving). Van alle organisaties hebben er 350 dit keurmerk. Zij zijn verplicht een jaarverslag en een accountantsverklaring te leveren en mogen niet meer dan 25 procent van hun inkomsten aan reclame uitgeven. Meer voorwaarden zijn er niet. Het keur zegt niets over hoeveel procent van de giften besteedt wordt aan het doel waarvoor het geld gegeven werd. We weten inmiddels hoeveel geld er soms wordt uitgegeven aan directeurssalarissen, panden, etentjes, buitenlandse reizen en andere overheadkosten. Dat kan en mag dus allemaal. Alhoewel, in de Tweede Kamer gaan stemmen op die roepen om meer transparantie. Maar van de politiek hoef je in dit land geen doeltreffende acties te verwachten, is mijn vrees.

Van heel veel geld weten we dus niet of het op de goede plek komt. Er zijn tientallen organisaties zonder keurmerk en dus zonder enige controle die toch miljoenen aan giften binnenhalen.

Als een organisatie de ANBI-status (Algemeen Nut Beogende Instelling) heeft, is er boven de van het inkomen afhankelijke drempel belastingvrijstelling voor de giften. Met een door schenker en ontvanger getekende schenkingsovereenkomst voor minimaal vijf jaar geldt de drempel zelfs niet. Deze status is te verkrijgen als het doel van de stichting, vereniging of kerkelijke instelling omschreven kan worden, er een beleidsplan is, de werkzaamheden voor minstens 90 procent het algemeen belang dienen en niet aanzetten tot haat of geweld, de instelling geen winstoogmerk heeft, de bestuursleden alleen onkostenvergoeding en vacatiegelden ontvangen en niet persoonlijk over het vermogen van de organisatie kunnen beschikken en ten slotte bij opheffing van de organisatie het kapitaal besteed wordt aan doelen waarmee het algemeen belang gediend is. Ook een ANBI-instelling heeft geen verplichting een bepaald percentage van de giften aan het opgegeven doel ten goede te doen komen. Het formulier ter verkrijging van de ANBI-status is op de site van de belastingdienst te downloaden. Achtmaal 'ja' aanvinken volstaat. Meer dan 1.400 organisaties hebben de ANBI-status.

Natuurlijk zijn er goede doelen die uitstekend met de aan hen gedane giften omgaan. Te vrezen valt dat er ook zijn waar het goede doel een dekmantel is voor fraude of eigenbelang.

Pagina geschreven 20 december 2010, laatst bijgewerkt 4-12-2019.

- -