Bewaren metadata is aantasting privacy

Metadata zijn de gegevens die betrekking hebben op bepaalde gegevens. Als bijvoorbeeld een digitaal fotoalbum gezien wordt als data, zijn waardes als sluitersnelheid, diafragma, camera-instelling, iso-waarde, tijdstip (en tegenwoordig ook steeds meer coördinaten) van de opname, grootte van het bestand en aantal pixels bijvoorbeeld metawaarden of metadata. Op internet zijn de data alles wat je op je scherm haalt en krijgt. Metadata zijn dan welke pagina's je bezocht en wanneer, hoe lang je op die pagina's bleef, wat je er aanklikte, hoe je op de pagina binnenkwam en hoe je die weer verliet, of je vaker zo'n pagina bezocht, met welke computer, op welke internetaansluiting om er maar een paar te noemen. Bij de telefoon gaat het om welke nummers met welke nummers belden en wanneer en hoe vaak en hoe lang en bij mobiele telefoons ook om waar die zich tijdens het gesprek ongeveer bevonden en in welke richting zij zich eventueel bewogen. In principe is het altijd mogelijk de positie van een ingeschakelde mobiele telefoon bij benadering te bepalen.

In de EU worden sedert enkele jaren metadata van telefoon-, mail- en internetverkeer minimaal zes maanden en maximaal twee jaar door de desbetreffende providers bewaard. Dat moet, gezien de nationale wetgevingen, gebaseerd op de EU-richtlijn. In Nederland worden de metadata van mailverkeer zes maanden bewaard, die van telefoonverkeer een jaar. In Nederland raadpleegde de politie in 2012 39 keer de metadata van internetverkeer, 213 keer van mailverkeer en maar liefst 56.000 keer van telefoonverkeer. Al die gegevens zijn bruikbaar als bewijs in strafzaken. De richtlijn maakt geen onderscheid tussen verdachten en niet-verdachten en de toegang tot de opgeslagen data is in de richtlijn niet geregeld, zodat ook geen toestemming van een rechter nodig is om ze in te mogen zien. Dat maakt misbruik wel erg gemakkelijk.

Het Europese Hof van Justitie heeft nu geoordeeld dat de richtlijn die het bewaren van al die verkeersgegevens voorschrijft, nooit had mogen bestaan en dat het een bijzonder ernstige inmenging is in de fundamentele rechten op eerbiediging van het privéleven. Het Hof oordeelde dat de richtlijn, de basis dus voor de wetgeving in de lidstaten, met terugwerkende kracht moet worden vernietigd. Degenen die zich jarenlang tegen de bewaarplicht hebben verzet (Bits of Freedom en internetprovider XS4All), halen hiermee hun gelijk.

PS 14-3-2015: Deze maand oordeelde een Haagse rechter dat de wet in zijn huidige vorm een inbreuk is op het Europese mensenrechtenverdrag. Telecombedrijven en internetproviders hoeven geen metadata van internet- en telefoniegebruik meer te bewaren. De bewaarplicht, een wet die het verzamelen en opslaan van gegevens over internet- en telefoongebruik van burgers in Nederland verplicht, is door de uitspraak buiten werking gesteld. In het vonnis erkent de rechtbank dat het opheffen van de bewaarplicht nadelige gevolgen kan hebben voor het opsporen en veroordelen van misdadigers, maar, zo meent de rechtbank, dat rechtvaardigt niet dat de inbreuk op de privacy blijft voortbestaan.

Pagina geschreven 14-4-2014, laatst bijgewerkt 14-3-2015.

- -