Gedragsstoornissen bij kinderen: DBD, ODD en CD en agressief gedrag

ODD (Oppositional Defiant Disorder, oppositioneel-opstandige gedragsstoornis) is een ontwikkelingsstoornis. De diagnose kan pas gesteld worden als de patronen zich een halfjaar hebben gecontinueerd. Kinderen met ODD zijn moeilijk in de opvoeding, ongehoorzaam en in verzet, maken ruzie, zijn driftig en houden zich vaak niet aan de regels, maar feitelijk gewelddadig gedrag is niet aan de orde. Ze hebben problemen in de sociale omgang, vooral met volwassenen, maar ook wel met leeftijdgenoten. Ze verzetten zich tegen leiding van volwassenen en weigeren te doen wat wordt gevraagd, worden driftig als zij worden gecorrigeerd of als hen iets wordt verboden. Ze gedragen zich opzettelijk irritant en leggen de schuld van fouten bij anderen. Ze zijn haatdragend en wraakzuchtig. ODD komt bij 3 procent van de kinderen voor. Niet zelden gaat de aandoening samen met andere stoornissen, bijvoorbeeld ADHD of autisme.

CD (conduct disorder, antisociale gedragsstoornis) is een ernstiger variant van ODD. Zo'n kind vertoont voor de omgeving breed niet-acceptabel gedrag. Het toont geen respect voor anderen. Het kan agressief zijn of ook delinquent (stelen, brandstichten, aanranden). Het overtreedt sociale regels en normen door bijvoorbeeld te liegen of te spijbelen. Er zijn ook openlijke vormen van antisociaal gedrag waarvan andere personen direct last hebben (pesten, bedreigen, intimideren, vechtpartijen beginnen, fysiek wreed zijn naar mensen of dieren, schreeuwen, driftig zijn). Daarnaast zijn er ongemerkte vormen van antisociaal gedrag, die zich achter de rug van volwassenen kunnen afspelen (liegen, vernielen, stelen, brandstichten e.a.). Sommige van deze kinderen zijn erg op zichzelf gericht en gaan niet veel met leeftijdsgenoten om. Als ze wel met een groep optrekken, vinden ze vaak dat voor hen andere regels moeten gelden. Hun contacten zijn erop gericht om er persoonlijk voordeel uit te halen. Ze hebben een verminderd inlevingsvermogen. CD komt voor bij 2 procent van de kinderen en jongeren.

Van agressief gedrag spreken we bij meer extreem antisociaal gedrag. Agressie houdt dan in dat er met opzet schade wordt veroorzaakt. Er kan een onderscheid worden gemaakt tussen fysiek agressief gedrag als stompen, slaan, schoppen, knijpen, vechten en vernielen, verbaal agressief gedrag als schelden, kwetsen, bedreigen, pesten en vernederen en relationeel agressief gedrag zoals onjuiste geruchten verspreiden over een ander kind om deze buiten te sluiten.

Soms samen met o.a. ADHD worden deze stoornissen ook wel DBD (Disruptive Behavior Disorder, disruptieve stoornis) genoemd.

Het zal duidelijk zijn dat behandeling erop gericht is te trachten de ontwikkeling van een antisociale persoonlijkheidsstoornis te voorkomen. Hoe vaak dit uiteindelijk lukt, is niet duidelijk.

Pagina geschreven 25-11-2012.

- - -