Bevolkingsonderzoek darmkanker (poeptest)

Binnen vijf jaar krijgen alle 4.4 miljoen Nederlanders tussen 55 en 75 een oproep voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Vanaf 55 jaar is de kans op poliepen, die later kunnen overgaan in kanker, het grootst. Het onderzoek wil de mensen met bloed in de ontlasting opsporen, bij hen controleren of ze inderdaad poliepen hebben en die dan weghalen. Deze behandeling kan ziekte en daaraan overlijden voorkomen. Bij de helft van de met een coloscopie onderzochte personen zal niets aan de hand zijn. Voor wat de andere helft betreft: bij 10 procent wordt kanker gevonden. De overigen hebben poliepen. Echter: Als de ontlastingtest goed is, moet men beseffen dat een kwart van de kankergevallen en 60 procent van de grote poliepen er niet mee ontdekt worden.

Het risico te sterven aan darmkanker is 1.2 procent en dat kan door het bevolkingsonderzoek dalen naar 1 procent. Bij 8 procent van de ontlastingtesten zal bloed in de ontlasting gevonden worden en die personen zullen worden doorverwezen voor een kijkonderzoek, de coloscopie. Het gaat op termijn dan om jaarlijks 75.000 coloscopieonderzoeken. Bij de helft van de mensen die zo'n kijkonderzoek krijgen, zal een afwijking ontdekt worden. Of ze hebben kanker, of ze hebben poliepen, die dan weggehaald worden. De meeste poliepen groeien echter nooit uit tot kanker. Dertig procent van de 60-plussers heeft ze in de dikke darm, terwijl 5 procent ooit dikkedarmkanker zal krijgen. En veel mensen met een tumor zouden ook zonder dat die ontdekt was, oud geworden zijn.

Wordt er bij het coloscopieonderzoek niets gevonden, dan krijg je waarschijnlijk de eerste tien jaar geen darmkanker. De scopie is echter niet zonder risico. Bij 1 op de 500 mensen zal een complicatie als een bloeding of perforatie optreden. Dat komt op termijn neer op minstens 70 darmperforaties per jaar, waarbij rekening gehouden moet worden met drie sterfgevallen per jaar ten gevolge van de complicaties. Tegenover een behoorlijke groep mensen die de dood ontlopen door het onderzoek, staan dus een paar gezonde mensen die er juist dood aan gaan.

De ontlastingtest is gratis. Het eventuele coloscopieonderzoek (ca. € 350,-) zal van het eigen risico afgaan.

Gepensioneerd huisarts Kees Boot berekende dat op termijn 1400 gevallen van overlijden aan darmkanker per jaar kunnen worden voorkomen. Hij beschrijft hoe volgens de Britse epidemioloog Geoffrey Rose de preventieparadox impliceert dat een preventieve maatregel op een grote bevolkingsgroep veel voordelen kan opleveren voor die groep, maar slechts heel weinig voor de individuele deelnemer. De kans om persoonlijk sterfte aan darmkanker met het onderzoek te voorkomen is 1 op 785. Dat wil zeggen: 784 van de 785 onderzochte personen hebben dus geen voordeel van hun deelname. Om die ene persoon dat voordeel te laten hebben, moeten 71 personen een coloscopie ondergaan, waarbij het volgens Boots berekening 242 keer per jaar zo fout zal gaan dat ziekenhuisopname noodzakelijk is en drie personen aan de complicaties zullen overlijden. De kans om voor het 80ste jaar aan een andere aandoening dan darmkanker te overlijden is voor de doelgroep van het onderzoek 25 maal groter dan die om aan darmkanker te overlijden. Boot benoemt overigens dat mensen uit families met erfelijke darmkanker meer profijt dan anderen van het onderzoek zullen hebben.

Bron: Volkskrant 13-1-2014 pag. 17 door Ellen de Visser en
Kees Boot, gepensioneerd huisarts, in Volkskrant 20-1-2014

Pagina geschreven 26-1-2014.

- - -